Ustawa o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem"

23.02.2026

W dniu 4 listopada 2016 roku weszła w życie ustawa „Za życiem”, jeden z najważniejszych aktów prawnych, które mają na celu wsparcie kobiet w ciąży oraz rodzin dzieci z niepełnosprawnościami lub nieuleczalnie chorych.

Ustawa określa uprawnienia kobiet w ciąży i rodzin do wsparcia w zakresie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej i instrumentów polityki na rzecz rodziny.

Wsparcie, o którym mowa w art. 1 ustawy jest realizowane przez:

1) zapewnienie dostępu do informacji w zakresie rozwiązań wspierających rodziny oraz kobiety w ciąży,

2) zapewnienie kobietom w ciąży dostępu do diagnostyki prenatalnej,

3) zapewnienie odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz w sytuacji niepowodzeń położniczych – na zasadach określonych w przepisach odrębnych.

Wsparcie, o którym mowa w art. 1, obejmuje także zapewnienie:

1)dostępu do poradnictwa w zakresie rozwiązań wspierających rodzinę;

2) jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;

3) odpowiednich świadczeń opieki zdrowotnej dla dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;

4) dostępu do usług koordynacyjno-opiekuńczo-rehabilitacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu;

5) możliwości przeprowadzenia porodu w szpitalu III poziomu referencyjnego;

6) innych świadczeń, w tym w zakresie wspierania rodziny i pieczy zastępczej.

 

 

Kto może skorzystać z uprawnień:

• każda kobieta, w ciąży i jej rodzina (w zakresie informacji i poradnictwa na temat rozwiązań wspierających rodzinę),

• rodziny, w których przyjdzie albo przyszło na świat ciężko chore dziecko. Oznacza to:

  • ciężkie i nieodwracalne upośledzenie
    albo

  • nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu

• kobiety, które otrzymały informację o tym, że ich dziecko może umrzeć w trakcie ciąży lub porodu,

• kobiety, których dziecko umarło bezpośrednio po porodzie na skutek wad wrodzonych,

• kobiety, które po porodzie nie zabiorą do domu dziecka z powodu:

  • poronienia,

  • urodzenia dziecka martwego,

  • urodzenia dziecka niezdolnego do życia,

  • urodzenia dziecka obarczonego wadami wrodzonymi albo śmiertelnymi schorzeniami.

Jak skorzystać z uprawnień

Podstawą do skorzystania z uprawnień jest zaświadczenie, które potwierdza ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu. Zaświadczenie o chorobie, powstałej w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, możesz otrzymać od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, który:

• posiada specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii, neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej.

 

 

Główne założenia ustawy „Za życiem”:

 

Jednorazowe świadczenie

1. Z tytułu urodzenia się żywego dziecka, z ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniem albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstało w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu przyznaje się, na to dziecko, jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł.

2. Ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, stwierdza w zaświadczeniu lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, posiadający specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii lub neonatologii.

3. Jednorazowe świadczenie przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka bez względu na dochód.

4. Prawo do jednorazowego świadczenia ustala się na wniosek osób w/w.

5. Wniosek o wypłatę jednorazowego świadczenia składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania.

6. Jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną.

7. Powyższe świadczenie nie jest uzależnione od dochodu rodziny.

 

Opieka zdrowotna

Dzieci mające zaświadczenie o nieuleczalnej chorobie mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Kobiety w ciąży mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na takich samych zasadach. Oznacza to, że świadczenia ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i szpitalne powinny być udzielone w dniu zgłoszenia, a w przypadku braku możliwości w ciągu 7 dni roboczych od zgłoszenia.

Asystent rodziny

Każda kobieta w ciąży i jej rodzina mogą korzystać z pomocy asystenta rodziny, który oferuje:

wsparcie w załatwianiu spraw urzędowych,

pomoc psychologiczną,

pomoc w rozwiązywaniu problemów wychowawczych,

reprezentowanie przed różnymi instytucjami na podstawie pisemnego upoważnienia.

 

Wsparcie w ramach opieki psychologicznej i rehabilitacyjnej

Rodziny dzieci z niepełnosprawnościami lub nieuleczalnymi chorobami mają prawo do kompleksowej opieki psychologicznej i rehabilitacyjnej. Mogą korzystać z:

porad psychologicznych,

rehabilitacji leczniczej,

usług koordynacyjno-opiekuńczo-rehabilitacyjnych,

opieki paliatywnej i hospicyjnej.

 

 

 

Szczegółowe informacje można uzyskać w siedzibie

Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Borkowicach

ul. ks. Jana Wiśniewskiego 42, 26-422 Borkowice

tel. 48 675 22 12

e-mail: gops@gminaborkowice.pl